Terug Volgende

Through the Looking Glass: de nieuwe werkelijkheid van EST

Gepubliceerd op 8 februari 2021

Auteur: Sophie Jansen

Licht in de duisternis en een avontuur in saaie tijden. De kunstroute Through the looking glass brengt film en licht naar de Watergasfabriekomgeving, van het Papegaaisbolwerk tot het Ambachtsplein, met werk van zeven kunstenaars: Jos Agasi, Anneke Bosma, Barthel Brussee, Sándor Hötte, Sarah Klein, Mathias Krissmer en David Kwan. Through the Looking Glass is al enige tijd in ontwikkeling en is een eerste stap in de ontwikkeling van de omgeving tot Leiden art hub, waar organisatie EST zich sterk voor maakt. LUCAS sprak Iemke van Dijk en Guido Winkler van EST over dit pilot project en hun grootse toekomstplannen.


LUCAS: Laten we bij het begin beginnen. Wat is EST?

Guido: ‘EST is.’

Iemke: ‘Kunst die is wat het is.’

Guido: ‘Concrete kunst. Dat is een term die terug te leiden is naar Theo van Doesburg. Het is abstracte kunst, maar niet abstract in de zin van ‘we hebben een boom en die gaan we abstraheren.’ Kandinsky, Mondriaan, daar moet je aan denken. Driehoeken, lijnen, kleuren, vlakken: niks is concreter dan dat. Het idee is dat een kunstenaar los van de natuur pas een nieuwe werkelijkheid kan scheppen.’

En nu dan jullie eigen nieuwe werkelijkheid, Through the Looking Glass bij de Watergasfabriek. Hoe ontstond dit idee?

Iemke: ‘Op een gegeven moment afgelopen lente ontstond het idee van kunst op straat vanuit Cultuurfonds Leiden. Toen dacht ik meteen dat het leuk zou zijn om filmpjes achter ramen te vertonen in de stad, zodat iedereen wandelend met kunst in aanraking kan komen. Toen heb ik Barthel Brussee gevraagd om mee te denken, echt een Leidse kunstenaar. Hij kwam met de titel Through the Looking Glass. Dat vond ik heel sterk omdat we nu heel veel binnen zitten en naar buiten kijken of als we een rondje doen juist heel veel naar binnen kijken. Het komt natuurlijk uit Alice in Wonderland, dus dat voegt een element van verwondering toe.’


Jullie zijn zelf kunstenaars maar zijn hier toch vooral bezig met de ontwikkeling van het gebied en het cureren van andermans werk. Hoe is dat zo gekomen?

Iemke: ‘In de tijd dat wij op de academie zaten had je heel veel dagboekkunst, seks en geweld, kunst en kitsch, camp. Dat hele gebeuren. Wij hadden daar allebei niets mee.

Concrete kunst heeft als stroming maar heel kort bestaan maar nu zijn er juist heel veel kunstenaars die zich op dat gebied ontwikkelen. Zowel jonge als oudere kunstenaars, die vanaf het begin al bij deze stroming betrokken waren. Dankzij die beweging hebben wij een mooi netwerk van kunstenaars kunnen opbouwen.’

Guido: ‘Er is veel veranderd door de komst van internet, dat rond de eeuwwisseling veel toegankelijker werd. Als kunstenaars begonnen we elkaar steeds beter te vinden.’

Iemke: ‘We zijn exposities gaan maken met collega-kunstenaars uit de hele wereld.’

Guido: ‘Er hing een sfeer die niet door galeries werd opgepikt. Uiteindelijk zijn kunstenaars wereldwijd zelf aan de slag gegaan.’

Guido: ‘EST gaat over concrete kunst en wat er momenteel op dat gebied gebeurt, maar is ook een aanjager voor de Watergasfabriek, om daar de Leiden art hub van te maken. Dat idee is natuurlijk veel breder.’

Hoe zit jullie inhoudelijke rol en binnen deze eerste expositie eruit?

Iemke: ‘Als curatoren selecteren wij de kunstenaars en sturen we ze aan, maar we willen ze wel de vrije hand geven.’

Guido: ‘In dit geval is het sowieso apart. Iemke heeft al langer dat idee over filmpjes, we hebben deze plek waar iets moet gebeuren en dan komt corona daar nog bij, waardoor heel veel opeens niet kon. Wat wij bedachten kan net wél. Dat hebben we allemaal bij elkaar opgeteld en dat is dit concept geworden. De realisatie was uiteindelijk toch een stroperig proces, waardoor we ons initiële plan hebben teruggebracht tot een project met acht kunstenaars. Omwille van de haalbaarheid hebben we contact gezocht met kunstenaar die we goed kennen en kunnen bereiken.’

Iemke: ‘Wel hebben we al allemaal lijntjes liggen om volgend jaar een nog groter project te gaan doen.

Guido: ‘Je kunt dit zien als een pilot project, zoals het LIFF bijvoorbeeld ook heel klein is begonnen. Dit is iets dat typisch binnen de donkere dagen past. Zonder corona hadden we ook binnen filmpjes kunnen draaien, of verder uitbreiden naar het Cultuurkwartier.’

Iemke: ‘In ieder geval, wat er nu is begint mooi op zijn plek te vallen. We beginnen het ook te merken omdat er steeds meer voorbijgangers langskomen wanneer we aan het werk zijn. We liepen met de grote vis uit het werk van Barthel van de ene locatie naar de volgende en zagen hele gezinnen opkijken: hee, wat gebeurt daar?’


Dat is een hele nieuwe manier van eer uit je werk halen. Of misschien wel een hele nieuwe manier van exposeren, gewoon lopend met de kunst over straat gaan.

Iemke: ‘Ik vind dat altijd al heel interessant, dat je in de publieke ruimte niet alleen galeriebezoekers bereikt. Niet iedereen die een singelroute loopt zal echt in de gaten hebben wat er allemaal te zien is.’

De mensen die langskomen en opmerkzaam zijn, wat hopen jullie dat zij eruit halen?

Iemke: ‘Het is leuk als je nét die drempel over gaat van ‘goh, wat is hier?’ naar dieper kijken. Iedereen mag ervan vinden en er mee doen wat ze willen. Er is geen betekenis die mensen moeten meekrijgen, ze hoeven niets te snappen.’

Guido: ‘Het gaat over verwondering.’

Jullie zijn duidelijk al lang bezig met dit project en vooral met deze omgeving. Laten we even utopisch denken en vooruit kijken. Hoe ziet Leiden art hub er dan uit?

Iemke: ‘Dan zijn er beneden expositieruimten, laagdrempelige horeca, theater, lezingen, performances, artists in residence, projectruimtes. Misschien wonen we zelf wel bovenin met ons hondje.’

Guido: ‘Dat ligt nog heel ver weg.’

Iemke: ‘Of we gaan gewoon om de hoek wonen.’

Guido: ‘Het wordt een bruisend cultuurcentrum. We moeten gewoon aan de slag.’

Iemke: ‘Er kan altijd nog van alles veranderen, maar ga gewoon vast doen wat je kan doen. Dat is waar wij heel erg vóór zijn.’

Through the Looking Glass is nu te bezichtigen. Meer weten of het plan dat EST heeft voor de Watergasfabriek? Hier vind je alle informatie.