Terug Volgende

Mooie Muurkunst aan het Betaplein

Gepubliceerd op 9 december 2021

Auteur: Sophie Jansen


Muurkunst speelt nog nauwelijks een rol in het Leidse straatbeeld, maar daar komt langzaamaan verandering in. Ter bevordering van street art in de stad is het Lucas van Leyden Fonds een samenwerking aangegaan met Mooie Muur, een organisatie die steden en straatkunstenaars aan elkaar verbindt. Het eerste resultaat van deze samenwerking wordt binnenkort werkelijkheid met een tijdelijke muurschildering op de muur van de Gamma aan het Betaplein in de Lammenschansdriehoek. LUCAS sprak kunstenaar Klaas Lageweg en Claudia Hoogenboezem van Mooie Muur over dit project, maar vooral over de waarde van muurkunst en de manier waarop deze meer in beeld komt.

Claudia: ‘Ik werk bij Mooie Muur, samen met mijn partner Roy Valk. Anderhalf jaar geleden ben ik ingestapt omdat Roy de mogelijkheid zag om mooie projecten aan te trekken en samenwerkingen met andere kunstenaars aan te gaan. De eerste focus lag op Leiden omdat we daar zelf wonen en omdat er hier weinig is op gebied van muurkunst. Ik ben bij de gemeente gaan kijken wat de mogelijkheden waren en zo kwam ik bij het Lucas van Leyden Fonds terecht.’

LUCAS: Kunnen jullie uitleggen wat muurkunst is en hoe het zich verhoudt tot graffiti?

Klaas: ‘Muurkunst is veel figuratiever, mensen kunnen zich er makkelijker mee identificeren dan bijvoorbeeld met abstracte letters, hoewel dat ook fantastisch is om te analyseren en te bekijken. Ergens is graffiti een waste of talent want er worden fantastische dingen gemaakt maar ook weer constant overgeschilderd of weggepoetst. Ik zeg zeker niet dat het één minder of beter dan het ander is. Vroeger was het een subcultuur maar nu zie je het overal, zelfs in de Libelle of de Margriet. Toen ik ooit met graffiti begon had ik dat nooit kunnen denken.’

Claudia: ‘Dit is de enige kunststroming die momenteel zo’n grote ontwikkeling doormaakt.’

Klaas: ‘Het is nú gaande, wij zitten er middenin en later staat het in de geschiedenisboeken als stroming. De timing is perfect voor grijze knakkers als ikzelf om de talenten en kwaliteiten die we zelf gezien hebben beter in te zetten, om grote objecten in de publieke ruimte aan te pakken. De locatie in Leiden is heel interessant, echt super om daar een pakkende schildering te maken.’

Hoe zijn jullie op deze locatie terecht gekomen?

Claudia: ‘Ik werd via via gekoppeld aan Marlien Oderkerk, werkzaam bij de gemeente Leiden. De gemeente bleek al bezig te zijn om te kijken waar street art in de Lammenschansdriehoek een plek kon krijgen. Het is een wijk waar ik zelf ook woon die perfect geschikt is voor street art, al wist ik op dat moment nog niet wat de precieze locatie zou worden. Uiteindelijk bleek het Betaplein een voor de hand liggende plek.’

Kunnen jullie al meer vertellen over hoe het er uiteindelijk uit gaat zien?

Claudia: ‘Het is een tijdelijk project want het gebied is in ontwikkeling en we weten nog niet hoe lang de muur blijft staan. Dat zou drie jaar kunnen duren, maar ook tien. De muur is een onooglijke metalen wand die niet bij het beeld van het gloednieuwe Betaplein past. Er gebeurt daar heel veel: er zitten scholen en er wonen veel jonge mensen. De omgeving is heel dynamisch en op basis daarvan hebben we Klaas gevraagd een ontwerp te maken.’

Klaas: ‘Voor het Betaplein, waar toevallig de Gamma ook nog eens naast staat, lag het voor de hand om iets met dat Griekse element te doen. De wens was dat ik drie richtingen zou bedenken en voor alle drie wilde ik de mens centraal stellen. Uiteindelijk is het een thema van kracht, schoonheid en wijsheid geworden. Wat je op het ontwerp kunt zien is een uil, het symbool van wijsheid, de Griekse en Romeinse godinnen Aphrodite en Venus van schoonheid en tussendoor vliegen moleculen, formules en pixels. Een grote blauwe powerknop suggereert de helft van een gezicht, symboliseert de kracht en knipoogt naar het digitale nu. Op de muur zelf zal het nog een laagje Lageweg krijgen met abstracte stukken.’

Je hebt een heel ontwerp gemaakt, maar je zou ook kunnen zeggen dat de kracht van straatkunst ligt in vrijheid en openheid, in het feit dat het van iedereen is. Verliest een werk als dit waarde wanneer het zo strak gecoördineerd is?

Klaas: ‘Wat zou het alternatief zijn?’

Muren vrij maken en jonge kunstenaars gewoon hun gang laten gaan.

Klaas: ‘Ik denk niet dat je dat in Leiden momenteel voor elkaar krijgt. Ook ons eigen plan heeft een vergunning nodig.’

Claudia: ‘In Den Haag hebben ze dat al wel, daar zijn ze veel makkelijker. Zolang de eigenaar van de muur daar akkoord is, is het in principe goed. Zeker in de Leidse binnenstad is dat een no go, daarom richt ik me nu op plekken buiten de singels.’

Klaas: ‘Drie ontwerpen, daar was ik het ook niet mee eens, ik wil liever gewoon op één ding inzetten. Zonder wrijving geen glans, maar laten we wel doorzetten. Ik sta nu echt achter dit ontwerp en heb zin om het te gaan doen.’

Die vele regels en restricties zijn begrijpelijk, maar zorgen er niet bepaald voor dat creativiteit kan floreren.

Claudia: ‘Absoluut. Dit is mijn eigen stad dus juist hier wil ik heel veel doen.’

Hopen jullie dat dit werk voor verbetering kan zorgen en street art een beter imago kan geven?

Klaas: ‘Dat proces is eigenlijk al gaande. Ik heb een tijd in Leeuwarden gewoond en daar hebben we dat in tien jaar kunnen waarmaken. Mensen waren er wantrouwig maar hebben street art uiteindelijk omarmd. Misschien is Leiden er ook wel rijp voor, dat zou mooi zijn.’

Claudia: ‘Ik geloof er zeker in dat er meer vertrouwen komt zodra we iets moois neerzetten.’

Als Lucas van Leyden Fonds willen we graag aan die ontwikkeling bijdragen en met ons hopelijk veel Leidenaren. Is er iets dat mensen kunnen doen om dit alles een zetje in de juiste richting te geven?

Klaas: ‘Kom eens kijken en geniet ervan. Mensen hebben vaak een negatieve bril op, dat heb ik al vaker gemerkt. Dan kwam ik ergens aan met een paar spuitbussen en werd meteen de politie gebeld. Drie wagens kwamen me inrekenen, ik heb alle agenten een folder van het project gegeven en ze schaamden zich kapot. En dat alles alleen omdat een voorbijganger wat spuitbussen had gezien. Openheid is essentieel. Omarm het en bedenk zelf ook plekken waar het zou kunnen.’

Claudia: ‘Als mensen enthousiast zijn, laat ze maar komen met ideeën.’

Kijk hier voor meer informatie over Mooie Muur en hier voor een impressie van het werk van Klaas Lageweg.

De foto bij dit artikel is niet het ontwerp voor het Betaplein maar een eerder werk van Klaas Lageweg. De eerste beelden van zijn werk voor Leiden zullen t.z.t. gedeeld worden via de online kanalen van het Lucas van Leyden Fonds.