Terug Volgende

Moleculen zijn overal, ook in het werk van Fleur van den Berg

Gepubliceerd op 14 april 2021

Auteur: Sophie Jansen
Foto: Richard Willebrands


Zie je binnenkort werk van Fleur van den Berg in het straatbeeld? Dat is zeker niet toevallig. De Leidse beeldend kunstenaar is momenteel bij niet één maar twee projecten betrokken die door het Lucas van Leyden Fonds ondersteund worden. Voor de Professoren- en Burgemeesterswijk maakt ze een beeld om het 25-jarig bestaan van de buurtvereniging te markeren. Tegelijkertijd werkt ze aan haar prullenbak (ja echt) voor de Walk of Waste. Deze twee projecten verschillen ogenschijnlijk als dag en nacht, maar bij een bezoekje aan Fleurs atelier op Haagweg 4 wordt al snel duidelijk dat de overkoepelende thema’s zwaarder wegen dan de verschillen.

Fleur: ‘Het project in de Professoren- en Burgemeesterswijk zou eerst een participatief project met een app worden maar omdat daar vanuit de wijk weinig reacties op kwamen hebben we toch voor een tastbaar beeld gekozen. Alle contactmomenten met de buurt heb ik als inspiratie gebruikt om tot een beeld te komen.’

LUCAS: Als je het zo zegt klinkt het heel eenvoudig, maar hoe laat je je inspireren door een hele buurt?

‘Ik heb een aantal ontmoetingen met bewoners gehad en vroeg ze naar wat is er bijzonder aan hun wijk en de dingen waar ze trots op zijn. Ze zijn er trots op dat het een mooie wijk is qua woningen en groen en ook op de historie van hun wijk, waarover boeken zijn gemaakt en waar altijd veel professoren hebben gewoond. Anderzijds leerde ik uit een boek over de Rijndijk, die hoort ook bij de wijk, dat familie daar juist heel belangrijk is. Er is veel onderling contact en families blijven daar vaak generatie op generatie wonen terwijl de buurt tegelijkertijd veel internationale mensen aantrekt.’

Hoe ben je aan de slag gegaan om die waarden in een werk te verenigen?

‘Ik begon me te verdiepen in het werk van al die wetenschappers die je terugziet in de straatnamen. Dat gaat van geschiedkunde tot taal, maar ook exacte wetenschap met moleculen en deeltjes. Ik verdiepte me in het werk van scheikundige Jacobus van ‘t Hoff die zich bezighield met hoe je moleculen schematisch kunt weergeven, dat vond ik meteen heel interessant. Daar kwam bij dat mensen in deze buurt erg bezig zijn met duurzaamheid en groen. Dat heeft me geïnspireerd, zeker omdat duurzaamheid en de manier waarop mens en natuur samenhangen ook thema’s zijn in mijn eigen autonome werk. Zo ben ik op een figuur gekomen die uit bolletjes bestaat, een soort moleculenbollen. Deeltjes. Het gaat over het cyclische systeem waarin we zitten, de kringloop van het leven, de verbondenheid tussen deeltjes maar ook tussen mensen. En dingen in tijd staan nooit los op zichzelf.’

De waarden die je noemt – een statige buurt, familie, historie – zijn vrij traditioneel. Ik kan me voorstellen dat jij als moderne kunstenaar misschien wel op zoek bent naar iets meer vooruitstrevends. Is dat de rol die duurzaamheid in dit werk speelt?

‘Duurzaamheid is natuurlijk een heel hedendaags thema dat je van meerdere kanten kunt belichten. Ik heb bewust gekozen voor brons als materiaal omdat het zowel qua onderhoud als gebrek aan kwetsbaarheid duurzaam is. Tegelijkertijd heeft het een chique uitstraling die ik wel weer bij de wijk vind passen.’

And now for something completely different. Van een bronzen beeld naar een beschilderde vuilnisbak.

‘Ik werd gevraagd door Resi van der Ploeg om met een werk op een prullenbak bij te dragen aan de Walk of Waste. Ik wil mijn hele bak in de roestverf zetten, echt een roestbak dus. Bovenop die verflaag komt een lijntekening van een mens, wederom bestaande uit bolletjes of deeltjes, dat is momenteel een terugkerend thema voor me. De cyclus van het leven komt in al mijn werk terug.’

Die terugkerende moleculen uit jouw oeuvre krijgen in dit project haast een letterlijke betekenis.

‘De Walk of Waste gaat voor mij ook over het afvalprobleem. Je kan wel dingen weggooien en zolang het in dat systeem blijft gaat het goed, maar zodra afval in het milieu terecht komt, komt het uiteindelijk ook weer in de mens terecht. Het afval in en uit het lijf, het is allemaal verbonden. Dat zou je als een waarschuwing kunnen zien, maar ik probeer alles ook een soort aantrekkelijkheid te geven zodat mensen niet meteen de deur dichtdoen.’

Wanneer je als kunstenaar in de openbare ruimte werkt geef je jouw werk als het ware cadeau aan een buurt, je voegt een stuk van jezelf toe. Jij hebt veel ervaring op dat gebied, is dat nog steeds spannend voor je?

‘Dat blijft het altijd. Hoewel ik mezelf eigenlijk helemaal niet als Leidse kunstenaar zie, vind ik het heel leuk om te kunnen helpen mijn eigen leefomgeving mooier te maken. Het is altijd spannend om af te wachten hoe iets ontvangen wordt, maar vooralsnog heb ik geen negatieve ervaringen. Iedereen die het werk tot nu toe gezien heeft vindt het prachtig!’