Terug Volgende

Kunst in het Singelpark! Het thema 'grenzen' is historisch, maar vooral van nu.

Gepubliceerd op 4 november 2020

Auteur: Sophie Jansen


Dat er kunst in het Singelpark zou moeten komen, stond vanaf het begin vast. Het park kreeg vorm als bewonersinitiatief en hetzelfde geldt voor de werkgroep Kunst in het Singelpark, bestaande uit Leidenaren met een liefde voor kunst en voor de openbare ruimte van de stad. Na vele ontwikkelingen en met medewerking van Gemeente Leiden en het Lucas van Leyden Fonds is de eerste tentoonstelling 'Welkom in Leiden!?' in het Singelpark een feit. LUCAS sprak met groepslid Mirjam Hoekman en met Sandra Spijkerman, die als curator werd betrokken.

Sandra Spijkerman: ‘ “Moet daar wel kunst in?” was voor het Singelpark gelukkig geen vraag. Dat stond al vast, juist omdat een park zo’n publieke plek is. Nu in de coronacrisis zie je de mensen naar buiten gaan en heel veel van het Singelpark gebruik maken. Ik denk dat het goed is dat in die openbare ruimte kunst is. Kunst waar niemand om vraagt, maar waar je wel gewoon tegenaan loopt. Je komt ermee in contact en dit park geeft daar gelegenheid toe.’

Mirjam Hoekman: ‘Samen met Cecile Verburg en John Marks vorm ik de werkgroep Kunst in het Singelpark. We zijn te vergelijken met een grote bewonersorganisatie en met het organiseren van tentoonstellingen namen we ook nog een stuk opdrachtgeverschap op ons. We hebben besloten een curator te zoeken omdat we ervan overtuigd zijn dat een onafhankelijke partij nodig is om de kwaliteit en de keuze van de werken te bepalen. Sandra was gelukkig bereid om samen met ons deze sprong in het diepe te maken.’

Sandra: ‘Heel mooi, dat zulke dingen vanuit de bevolking komen. Daarbij vond ik het leuk om iets te kunnen doen voor mijn eigen stad. Ik houd van Leiden, maar vind dat er te weinig kunst is.’

Mirjam: ‘Ik woonde en werkte voorheen in Rotterdam en Drenthe. Toen ik voor het eerst Leiden binnenkwam schrok ik wel een beetje dat er zo weinig ruimte was voor moderne beeldende kunst. Dat is een gemis voor niet alleen de kunstenaars, maar ook de inwoners. Beeldende kunst kan echt een onderdeel van je leven en van je woonomgeving worden.’

LUCAS: We hebben superveel musea, maar dat is kunst achter muren waarvoor je een ticket moet kopen.

Sandra: ‘Precies. Kunst in de openbare ruimte is een aparte tak van sport. Dat heeft met techniek te maken maar is zeker ook inhoudelijk, omdat je met veel meer mensen te maken hebt dan in een museum het geval zou zijn. Deze eerste tentoonstelling blijft drie jaar staan. Het plan van de werkgroep is dat er daarna een nieuwe curator een tentoonstelling maakt voor opnieuw drie jaar, en zo door. Telkens andere kunst, telkens op andere plekken in het park.’

Mirjam: ‘Rotterdam en Den Haag zijn beide steden waar politici actief waren met interesse in kunst in de openbare ruimte. Door de jaren heen is daar werk aangekocht, al was de bevolking daar niet altijd blij mee. Beide steden hebben me nu toch een collectie! Wat je als stad doet, is iconen plaatsen die passen bij een bepaalde tijd. Als je niet investeert in beeldende kunst in de openbare ruimte mis je die iconen en dat is niet meer in te halen. Daarom ben ik zo blij dat dit nu op tijdelijke basis gebeurt in Leiden, mede door middel van het Lucas van Leyden Fonds. Dit is de eerste keer dat Gemeente Leiden structureel geld wordt vrijgemaakt voor kunst in de openbare ruimte en dat is erg toe te juichen.’

Sandra, opeens was het Singelpark jouw canvas, jouw carte blanche. Hoe ben je te werk gegaan?

Sandra: ‘Al die mogelijkheden zijn heel fijn, maar natuurlijk moet je nadenken over wat realistisch haalbaar is. Kunst in de openbare ruimte is kostbaar, zeker als de beelden ook moeten overwinteren. Solide kunst moet je hebben, en qua formaat doorgaans ook wel iets monumentaler dan je in je huiskamer zou zetten.’

Uiteindelijk heb je gekozen voor het thema ‘grenzen.’

Sandra: ‘Ik ben begonnen bij de vraag: “wat betekent dit park?” omdat ik het fantastisch vind dat het idee, de wens, vanuit de bevolking is gekomen. Ook heel mooi vind ik de tegenstelling tussen de historische functies van de singel als vestingwal, als grens en beschermer tussen vriend en vijand, en de huidige functie. Nu is het juist een plek om elkaar te ontmoeten, om het samen gezellig te hebben.

Dat idee van een grens bleef in mijn hoofd rondspoken. Voor deze eerste tentoonstelling heb ik dus het historische gegeven van de plek van het park als uitgangspunt genomen. Maar dan wel toegepast op het maatschappelijk debat van nu, dat vind ik altijd heel belangrijk. Kunstenaars van nu staan niet los van de werkelijkheid. Ze zijn mensen van nu en maken werk dat relevant is. Zo leren we naar onze werkelijkheid kijken. Dat vind ik zo interessant aan kunst, helemaal als je het in de openbare ruimte kunt zetten.’

Mirjam: ‘We hebben niet op safe gespeeld door te kiezen voor een containerbegrip waarbij iedereen zich happy kan voelen, maar juist voor een concept dat heel diep Leiden en de maatschappelijke discussie van nu raakt. Op 3 oktober vieren we dat de stad bevrijd is dankzij het bevechten van onze grenzen, dat leeft nog steeds. Aan de andere kant heeft Leiden een geschiedenis waarin het zijn grenzen openstelde voor andersdenkenden, zoals een hele grote groep hugenoten. Die wisselwerking is erg Leids en tegelijkertijd is het een universele discussie. Dat is nou typisch aan moderne kunst. Het kan ons op heel veel mogelijke manieren laten kijken naar de werkelijkheid.’

De tentoonstelling is nu geopend, vijf beelden zijn te zien en het zesde is een participatieproject dat binnenkort begint. Hoe hopen jullie dat het Leidse publiek erop reageert?

Sandra: ‘Ik hoop vooral dat het iets teweeg brengt. Mensen hoeven het totaal niet mooi te vinden maar als het goed is doen de beelden iets met je en met je beleving van het Singelpark. Daar ga je anders naar kijken. Omdat kunst van nu een eigen taal kent die niet iedereen ‘spreekt,’ geven we wat ‘ondertiteling.’ Dat gebeurt binnenkort met tekstbordjes, een app en een boekje.’

Mirjam: ‘Absoluut! We bieden alle nodige informatie. Kijkend naar de discussie over kunst in de openbare ruimte, vind ik dat men het ‘gewone’ publiek onderschat. Dat is vooringenomen, want ik heb juist het tegenovergestelde gezien. Je moet je publiek nooit onderschatten. Je kunt er langs lopen en het niks vinden, dat is helemaal legitiem. Maar het gevoel dat de gewone man of vrouw dit niet snapt? Nee, daar ga ik niet in mee.’

Kijk hier voor meer informatie over kunst in het Singelpark.